السيد الخامنئي

41

چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )

1 . ترتيب قهپايى . مولى عنايت الله بن شرف الدين قهپايى نجفى ( متوفا پس از 1016 ) « 53 » كتاب اختيار را برحسب حرف اول نامها مرتب ساخته و همهء كسانى را كه مستقلا يا در ضمن ترجمهء ديگران در كتاب مزبور نام برده شده‌اند بدين‌ترتيب عنوان كرده و در هر مورد عين عبارت كشى را بىكم‌وكاست دربارهء آنان آورده است . پس از ذكر روايات آغاز كتاب ، نخست كينه‌هاى مصدر به « ابن » و سپس كنيه‌هاى مصدر به « اب » را و آن‌گاه اسمها را از « ابان » تا « يونس » به ترتيب حرف اول درج كرده است . تاريخ اتمام اين كتاب سال 1011 هجرى است . چنان كه گفتيم ، روش اين كتاب آن است كه از عين عبارات كشى فراتر نرود و بىكم‌وكاست الفاظ وى را در ذيل نام هريك از رجال بازگو كند . با اين حال ناگزير براى مراعات ترتيب موردنظر خود عناوين موجود در كتاب اختيار الرجال را تغيير داده و در مواردى كه كشى دو يا چند نفر را باهم عنوان كرده نام هر يك را در جاى خود برحسب ترتيب حروف آورده است . در پاره‌اى موارد ، نسخهء وى با نسخهء چاپ‌شدهء اختيار متفاوت است ، از جمله : عنوان حسن بن سعيد الاهوازى و محمد بن اسحق صاحب المغازى . « 54 »

--> ( 53 ) . تاريخ مزبور ، سال فراغت وى از تأليف كتاب مشهورش ، مجمع الرجال ، است . پس از اين تاريخ از حال وى اطلاعى در دست نيست . نيز تاريخ دقيق وفات او در كتب تراجم به دست نيامد . ( 54 ) . براى تفصيل و تحقيق اين موارد ، ر . ك . قاموس الرجال ، ج 1 ، ص 46 .